Cô kỹ sư 9X trở về quê khởi nghiệp với cây giống cấy mô: Hành trình biến phòng lab nhỏ thành giấc mơ lớn

Rời bỏ công việc ổn định tại một doanh nghiệp lớn ở Đồng Nai sau 5 năm gắn bó, kỹ sư Nguyễn Phượng Hằng (1992, quê xã Long Hưng B, huyện Lấp Vò, Đồng Tháp) quyết định trở về quê để theo đuổi con đường khởi nghiệp với cây giống cấy mô. Quyết định táo bạo ở tuổi 27 ấy đã mở ra hành trình không hề dễ dàng, nhưng đầy hy vọng cho một cô gái trẻ đam mê nông nghiệp hiện đại.

Từ phòng thí nghiệm đến quyết định trở về quê

Tốt nghiệp ngành Công nghệ sinh học, Hằng nhanh chóng tìm được công việc đúng chuyên môn, thu nhập trên 10 triệu đồng/tháng – mức lương đáng mơ ước với nhiều bạn trẻ lúc bấy giờ. Thế nhưng, trong quãng thời gian làm việc tại doanh nghiệp, cô kỹ sư trẻ càng nhận ra một điều: muốn nông nghiệp phát triển bền vững, khâu giống phải sạch bệnh, chuẩn hóa và ứng dụng công nghệ cao.

Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp

Nhu cầu thị trường thì lớn, còn nguồn cung giống cấy mô chất lượng lại hạn chế. Sự thiếu hụt ấy thôi thúc Hằng rẽ hướng. Cuối năm 2019, cô quyết định rời bỏ công việc ổn định để quay về Đồng Tháp khởi nghiệp.

Những bước đi đầu tiên đầy khó khăn

Khi bắt tay khởi nghiệp, Hằng chỉ có “hành trang” gồm 5 năm kinh nghiệm và gần 100 triệu đồng. Số vốn này là quá nhỏ để xây dựng một phòng cấy mô đạt chuẩn. Cô phải vay thêm từ gia đình và bạn bè để đầu tư hơn 200 triệu đồng: từ hệ thống chiếu sáng, máy lạnh, lò hấp, hóa chất đến dàn giá nuôi mẫu.

Cơ sở “HF” – tên gọi gợi nhớ đến chính cái tên Hằng – ra đời trong gian phòng thí nghiệm chỉ hơn 20m². Dù nhỏ nhưng đó là nơi cô dành toàn bộ tâm huyết, kiên trì với từng mẫu nuôi, từng lần khử trùng, từng ống nghiệm chứa chồi non.

Cơ hội bất ngờ từ đơn hàng đầu tiên

Ngay sau khi cơ sở đi vào hoạt động, Hằng bất ngờ nhận được đơn hàng hơn 100.000 cây chuối cấy mô, trị giá hơn 230 triệu đồng. Dù vô cùng háo hức, cô vẫn giữ sự thận trọng: cơ sở còn non trẻ, năng lực sản xuất chưa lớn. Để đảm bảo tiến độ và chất lượng, cô chủ động hợp tác với một phòng nuôi cấy mô uy tín khác để cùng thực hiện đơn hàng.

Chuối là loại tương đối “dễ tính” trong cấy mô, tỷ lệ thành công trên 80%. Tuy nhiên, để giống đạt chuẩn, Hằng phải tự tay đi lựa củ giống tốt từ các tỉnh xa, mang về xử lý, khử trùng và nhân chồi trong phòng lab. Cây sau khi ra rễ được chuyển ra môi trường tự nhiên để thuần hóa trước khi giao cho khách hàng.

Nhờ sự chỉn chu đó, lô hàng đầu tiên thành công ngoài mong đợi, trở thành bước đà quan trọng cho thương hiệu HF.

Phát triển đa dạng sản phẩm từ chuối đến kiểng lá

Đến nay, phòng nuôi cấy mô của Hằng có năng lực sản xuất khoảng 30.000 cây giống mỗi tháng. Sản phẩm chủ lực là chuối giống như chuối già, chuối xiêm, chuối sáp – những loại có nhu cầu cao trên thị trường. Ngoài ra, cô còn mở rộng sang các giống nông nghiệp khác như khoai môn, gừng cùng nhiều loại kiểng lá – mảng đang tăng trưởng mạnh trong những năm gần đây.

Để nâng cao kỹ thuật và chất lượng cây giống, Hằng thường xuyên tham khảo các nguồn tài liệu chuyên môn, trong đó có những trang hướng dẫn kỹ thuật cấy mô và chăm sóc cây trồng uy tín như Vigen – nơi chia sẻ nhiều kiến thức về giống cây, nhân giống mô và kỹ thuật thuần dưỡng, đặc biệt hữu ích cho người làm nghề cấy mô. Bạn đọc có thể tham khảo thêm thông tin tại: https://vigen.vn/

Bên cạnh đó, việc hiểu rõ quá trình chăm sóc cây sau giai đoạn đưa ra ngoài môi trường – vốn rất quan trọng với cây nhân mô – cũng được Hằng trau dồi. Một số tài liệu hướng dẫn về cách chăm sóc cây ổ rồng – cây mô được áp dụng để tăng tỷ lệ sống sau thuần hóa, bạn đọc có thể xem thêm tại: https://vigen.vn/cach-cham-soc-cay-o-rong-cay-mo/

Trưởng thành từ những thử thách

Năm 2021 – thời điểm chịu nhiều ảnh hưởng của dịch COVID-19 – cơ sở HF vẫn tiêu thụ được gần 80.000 cây giống, mang lại doanh thu gần 200 triệu đồng. Đây là tín hiệu tích cực đối với một cơ sở còn non trẻ, nhất là khi thị trường bị gián đoạn bởi dịch bệnh.

Không chỉ tạo nguồn thu cho bản thân, HF còn giải quyết việc làm cho 6 lao động địa phương, góp phần cải thiện thu nhập cho người dân.

Từ đầu 2022 đến nay, cơ sở đã sản xuất – tiêu thụ 30.000 cây và đang tiếp tục thực hiện đơn hàng 20.000 cây. Mục tiêu năm nay của Hằng là đạt 200.000 cây giống – một con số đầy thách thức nhưng phù hợp với tốc độ phát triển hiện tại.

Ghi dấu tại các sân chơi khởi nghiệp

Dự án “Sản xuất và kinh doanh cây giống cấy mô” của Nguyễn Phượng Hằng đã xuất sắc đạt:

• Giải Nhì Cuộc thi Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo tỉnh Đồng Tháp

• Giải Ba Cuộc thi Khởi nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long

Theo nhận xét của ThS. Lương Nguyễn Duy Thông – Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Đồng Tháp – dự án có tính khoa học cao, tính ứng dụng lớn và nhiều khác biệt so với các mô hình khởi nghiệp khác trong khu vực. Nếu tiếp tục phát triển, dự án sẽ đóng góp tích cực vào việc nâng cao chất lượng cây giống, cải thiện giống cây trồng để thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hành trình của cô kỹ sư trẻ vẫn đang tiếp diễn

Khởi nghiệp từ phòng lab nhỏ, đến nay Nguyễn Phượng Hằng đã tạo được chỗ đứng riêng trong lĩnh vực sản xuất giống cấy mô – lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật cao, sự tỉ mỉ và kiên trì. Câu chuyện của cô là minh chứng rõ ràng rằng khoa học công nghệ có thể đưa nông nghiệp tiến xa, và những người trẻ dám nghĩ dám làm hoàn toàn có thể tạo nên thay đổi.

Hằng vẫn đang tiếp tục hành trình mở rộng cơ sở, cải tiến quy trình, đa dạng hóa giống và hướng tới việc xây dựng thương hiệu cây giống cấy mô uy tín của miền Tây.

TP. Hồ Chí Minh tăng cường kết nối sản xuất và cung ứng cây giống cấy mô – Động lực thúc đẩy nông nghiệp công nghệ cao đô thị

Trong chiến lược phát triển nông nghiệp đô thị hiện đại, hiệu quả và bền vững, TP. Hồ Chí Minh xác định công nghệ sinh học, đặc biệt là công nghệ nuôi cấy mô thực vật, đóng vai trò then chốt trong việc chủ động nguồn giống chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu sản xuất ngày càng lớn của nhà vườn và doanh nghiệp.

Nhằm tăng cường liên kết giữa đơn vị nghiên cứu – cơ sở sản xuất – người trồng, vừa qua tại Trung tâm Công nghệ sinh học TP. Hồ Chí Minh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP đã tổ chức Hội thảo “Sản xuất và cung ứng cây giống cấy mô tại TP. Hồ Chí Minh”. Hội thảo là diễn đàn quan trọng để các bên trao đổi kinh nghiệm, tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy tiêu thụ cây giống cấy mô trên thị trường.

Phát huy tiềm năng trung tâm sản xuất giống công nghệ cao của khu vực

Phát biểu tại hội thảo, ông Dương Hoa Xô – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT TP, Giám đốc Trung tâm Công nghệ sinh học TP. Hồ Chí Minh cho biết: hiện nay, trên địa bàn thành phố có 35 phòng nuôi cấy mô, tập trung tại Trung tâm Công nghệ sinh học, Khu Nông nghiệp Công nghệ cao, các viện nghiên cứu và trường đại học.

Mỗi năm, các đơn vị này sản xuất hơn 16 triệu cây giống cấy mô, chủ yếu là hoa lan, cung ứng cho khoảng 240 ha sản xuất, không chỉ phục vụ thị trường TP. Hồ Chí Minh mà còn mở rộng ra nhiều tỉnh, thành trên cả nước thông qua các hợp đồng liên kết.

Các nhóm giống cấy mô đang được sản xuất đa dạng, bao gồm:

• Hoa lan Dendrobium, lan rừng, hoa chuông

• Kiểng nền, kiểng lá

• Cây dược liệu như đinh lăng, sâm Ngọc Linh

• Cây ăn trái và cây công nghiệp như chuối, dừa sáp, bạch đàn, hồ tiêu…

Đây là minh chứng rõ nét cho việc TP. Hồ Chí Minh đang từng bước khẳng định vai trò trung tâm sản xuất giống cây trồng công nghệ cao của khu vực phía Nam.

Nguồn gen phong phú – Nền tảng cho lai tạo và sản xuất giống mới

Riêng Trung tâm Công nghệ sinh học TP. Hồ Chí Minh, tính đến tháng 6/2018 đã sưu tập và lưu giữ được:

• 05 giống rau địa phương

• 04 giống rau rừng

• 365 giống lan

• 109 giống hoa nền

• 137 giống kiểng lá

• 141 giống cây dược liệu

Kết quả trồng khảo nghiệm cho thấy hầu hết các giống sinh trưởng tốt, thích nghi cao với điều kiện khí hậu TP. Hồ Chí Minh, tạo nguồn vật liệu quý phục vụ cho lai tạo giống mới và sản xuất quy mô lớn.

Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp

Trung tâm đã:

• Lai tạo thành công 71 tổ hợp lan lai hữu tính

• Đánh giá 20 dòng lan Dendrobium mới

• Tuyển chọn 06 dòng triển vọng được Cục Trồng trọt chấp nhận hồ sơ bảo hộ giống

• Nghiên cứu tạo dòng lan Dendrobium kháng virus khảm vàng bằng kỹ thuật chuyển gen

• Chọn lọc thành công 18 dòng hoa chuông biến dị từ phương pháp chiếu xạ

Ngoài ra, trung tâm còn nghiên cứu các giống cây trồng có giá trị cao như dưa lưới, dưa leo kháng khuẩn, cà chua bi, ớt ngọt, dâu tây, cũng như hoàn thiện quy trình nuôi cấy rễ tóc sâm Ngọc Linh trên hệ thống ngập chìm tạm thời (TIS) và bioreactor, với năng lực cung ứng trên 1 triệu cây giống/năm.

Công nghệ nuôi cấy mô – Trụ cột của ngành giống hiện đại

Theo GS.TS Nguyễn Quang Thạch – Viện trưởng Viện Sinh học Nông nghiệp Nguyễn Tất Thành, công nghệ nhân giống in vitro là lĩnh vực phát triển mạnh mẽ và thành công nhất của công nghệ sinh học Việt Nam trong nhiều năm qua. Công nghệ này đã góp phần hình thành tập quán sử dụng cây giống cấy mô trong sản xuất nông nghiệp hiện đại.

Để nhân giống lan và cây trồng bằng nuôi cấy mô đạt hiệu quả cao, GS.TS Nguyễn Quang Thạch nhấn mạnh các yếu tố then chốt:

• Phải xác định rõ thị trường trước khi sản xuất

• Sử dụng bộ mẫu giống chuẩn, sạch virus tuyệt đối

• Ưu tiên phương pháp nuôi cấy đỉnh sinh trưởng (mericlone)

• Hạn chế số lần cấy chuyền (không quá 8 lần)

• Đầu tư đầy đủ hệ thống nhà ươm, nhà trồng, nhà xử lý ra hoa và nhà nuôi cây thương phẩm

Những nguyên tắc này cũng đang được áp dụng cho nhiều đối tượng cây trồng mới, trong đó có mai vàng nuôi cấy mô – một hướng đi giàu tiềm năng trong lĩnh vực hoa kiểng truyền thống kết hợp công nghệ cao. Tham khảo thêm tại:👉 https://vigen.vn/nuoi-cay-mo-mai-vang/

Tháo gỡ khó khăn, xây dựng chuỗi liên kết bền vững

Tại hội thảo, nhiều đại biểu đã thẳng thắn nêu ra các tồn tại như:

• Cây lan cấy mô dễ nhiễm virus nếu nguồn giống không sạch

• Giai đoạn hậu cấy mô còn gặp nhiều khó khăn do người trồng thiếu kỹ thuật, trong khi đơn vị sản xuất thiếu vốn và đất đai

• Thiếu nhãn mác, thông tin minh bạch về giống khi đưa ra thị trường

Trước thực tế này, ông Nguyễn Phước Trung – Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT TP. Hồ Chí Minh yêu cầu:

• Rà soát, hoàn thiện và chuẩn hóa quy trình nuôi cấy mô

• Tăng cường nghiên cứu và ứng dụng bộ kit kiểm soát bệnh virus

• Đẩy mạnh liên kết giữa phòng thí nghiệm – nhà vườn – doanh nghiệp để hình thành chuỗi sản xuất khép kín

• Nâng cao công tác truyền thông, quảng bá, kết nối tiêu thụ cây giống cấy mô trên các nền tảng thông tin chính thống

Hướng tới hệ sinh thái giống cây trồng công nghệ cao

Hội thảo cũng ghi nhận lễ ký kết 14 hợp đồng nguyên tắc tiêu thụ giống lan nuôi cấy mô giữa Trung tâm Công nghệ sinh học TP, các doanh nghiệp và nhà vườn tại TP. Hồ Chí Minh, Lâm Đồng… Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng hệ sinh thái sản xuất – tiêu thụ cây giống cấy mô bền vững.

Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ sinh học, các mô hình nuôi cấy mô ngày càng được mở rộng, góp phần cung cấp nguồn giống sạch bệnh, đồng đều, giá trị cao, phục vụ cho nông nghiệp đô thị và nông nghiệp công nghệ cao. Để cập nhật thêm các xu hướng, kỹ thuật và mô hình nuôi cấy mô hiện đại, có thể tham khảo tại:👉 https://vigen.vn/

Làm giàu từ nông nghiệp: Hành trình của chàng 8X du học Mỹ trở thành “ông chủ” giống cấy mô

Từ trung tâm quận 10 (TP.HCM), chiếc xe lăn bánh gần 2 giờ đồng hồ để đưa chúng tôi về ấp Rừng Sến, xã Mỹ Hạnh Bắc, huyện Đức Hòa (Long An). Nơi đây là Nhà máy sản xuất cây giống công nghệ sinh học – điểm tựa cho khát vọng làm nông nghiệp công nghệ cao của Công ty Hoa Việt. Đồng hành cùng chúng tôi là Hiếu và thạc sĩ Tô Thị Nhã Trầm, hai người trẻ đang được xem là thế hệ tiên phong trong lĩnh vực giống cây trồng nuôi cấy mô.

Tuy đường xa và nhiều đoạn ùn tắc, nhưng câu chuyện khởi nghiệp đầy quyết tâm và khác thường của họ khiến quãng đường trở nên ngắn lại.

Từ Mỹ trở về, rẽ hướng sang nông nghiệp công nghệ cao

Hiếu – chàng trai tốt nghiệp thạc sĩ quản trị kinh doanh tại Đại học Wisconsin (Mỹ), từng nghĩ mình sẽ làm việc trong lĩnh vực tài chính hoặc doanh nghiệp lớn. Nhưng cơ duyên lại đưa anh đến với mô hình sản xuất giống cây trồng bằng công nghệ nuôi cấy mô – một ngành đầy tiềm năng nhưng vẫn còn rất mới mẻ với người trẻ.

Trong những lần trò chuyện với bạn bè, Hiếu nghe nhắc nhiều về cây giống nuôi cấy mô: sạch bệnh, đồng đều, dễ nhân rộng. Tò mò, anh tìm hiểu sâu hơn và dần bị cuốn hút.Sau đó, Hiếu gặp Trầm – nữ thạc sĩ đã hơn 10 năm nghiên cứu về nhân giống vô tính, từng đạt hàng loạt giải thưởng khoa học có giá trị.

Từ nền tảng kiến thức của Trầm, cộng với tư duy quản trị của Hiếu, cả hai quyết định hợp tác và theo đuổi con đường mà không ai ngờ sẽ gắn bó dài lâu: Sản xuất giống cây trồng công nghệ cao bằng phương pháp nuôi cấy mô.

Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp

Ở giai đoạn này, Hiếu dành nhiều thời gian để học về thị trường, quy trình, tiêu chuẩn giống. Những tài liệu nền tảng về công nghệ mô thực vật – vốn còn hạn chế – được anh tìm đọc thêm trên các trang chuyên ngành, trong đó có những nguồn cập nhật kiến thức về cây giống và nông nghiệp công nghệ cao như:👉 https://vigen.vn/

Cô thạc sĩ đam mê giống cây và “duyên nghề” đặc biệt

Trầm sinh ra trong một gia đình nông dân ở Bình Thuận. Tình yêu với cây giống đã theo cô từ nhỏ. Khi theo học Đại học Nông lâm TP.HCM rồi trở thành giảng viên, cô có thêm cơ hội nghiên cứu sâu hơn về thực vật.

Cũng chính niềm đam mê đó đã giúp Trầm thực hiện thành công những đề tài mà nhiều người từng cho là “bất khả thi”, trong đó có nghiên cứu về cây tiêu đột biến tại Lâm Đồng. Sự kiên trì, sáng tạo và khả năng nghiên cứu của Trầm đã mang về các giải thưởng lớn như:– Giải thưởng VIFOTEX 2007– Quả Cầu Vàng 2011– Eureka toàn quốc 2007– Giải thưởng Lương Định Của 2013

Với nền tảng vững chắc đó, Trầm trở thành nhân tố quan trọng giúp Hoa Việt định hình hướng đi riêng trong lĩnh vực giống cấy mô.

Nhà máy khiêm tốn bên ngoài nhưng hoạt động quy mô lớn bên trong

Khi bước vào bên trong, một thế giới hoàn toàn khác mở ra:– phòng lab hơn 1.000m²,– khu vườn ươm giống 20.000m²,– khu vườn thuần hóa 4.000m²,– lúc cao điểm lên đến 60 kỹ thuật viên và công nhân.

Tất cả hoạt động dưới sự điều phối của Hiếu và Trầm – những người trực tiếp giám sát từ khâu tách mô, nhân chồi, cấy chuyển, đến nuôi cây trong nhà kính và xuất giống ra thị trường.

Khởi nghiệp đầy thử thách: Làm tất cả nhưng không có “mũi nhọn”

Thời gian đầu, Hoa Việt nhận nhân giống theo yêu cầu. Khách đặt giống gì thì lab lại bắt tay làm giống đó.Nhưng cách làm này khiến công ty bị động, không định vị được thương hiệu và khó mở rộng sản xuất.

Sau nhiều cuộc họp chiến lược, công ty quyết định chọn 3 dòng sản phẩm chủ lực:

1. Chuối cấy mô

Thị trường chuối đang phát triển mạnh. Nhiều nước nhập khẩu chuối Việt Nam, nhưng giống trong nước không đồng đều hoặc phải nhập khẩu với chi phí cao.Những giống chuối công nghệ cao như chuối cau, chuối tiêu, chuối Laba, chuối đỏ… khi được nhân bằng mô đều tạo ra độ sạch bệnh và đồng nhất vượt trội.

Nhiều hộ trồng chuối hiện đang tìm hiểu sâu hơn về kỹ thuật trồng chuối cấy mô, trong đó các tài liệu tham khảo uy tín như:👉 https://vigen.vn/dung-cu-nhan-giong-chuoi/ được sử dụng rộng rãi nhờ tính cập nhật và dễ hiểu.

2. Tiêu sạch bệnh

Tiêu là “vàng đen” nhưng rủi ro vì dịch bệnh luôn đeo bám.Trầm và đội ngũ đã nghiên cứu thành công giống tiêu Sri Lanka và tiêu Vĩnh Linh sạch bệnh, cung cấp cho cả nông hộ lẫn dự án lớn.Mục tiêu của Hoa Việt là khôi phục nền nông nghiệp hồ tiêu theo hướng bền vững, giảm chi phí, tăng năng suất.

3. Đinh lăng nuôi cấy mô

Nhu cầu cao, giá trị dược liệu tốt, và phù hợp sản xuất quy mô công nghiệp.

Quy trình sản xuất – nơi thể hiện “sức mạnh công nghệ”

Để tạo ra giống chuối cấy mô đạt chuẩn, quy trình được thực hiện nghiêm ngặt:

Giai đoạn 1: Tuyển chọn cây mẹ

– sạch bệnh– sinh trưởng mạnh– ổn định di truyền

Giai đoạn 2: Nhân chồi trong phòng sạch

– Dùng môi trường dinh dưỡng chuyên dụng– Điều kiện ánh sáng – nhiệt độ – độ ẩm được kiểm soát hoàn toàn– Nhân nhanh từ vài chồi lên hàng nghìn chồi khỏe

Giai đoạn 3: Thuần dưỡng nhà lưới

– 7–10 ngày đầu rất quan trọng– Nhiệt độ: 25–30°C– Độ thoáng khí cao– Tưới phun sương để rễ thích nghi dần– Theo dõi độ cứng cây, phát triển lá và phục hồi rễ

Giai đoạn 4: Xuất vườn

Tỷ lệ sống luôn đạt trên 95%, giúp người trồng yên tâm xuống giống.

“Mang cây sạch bệnh đi khắp mọi miền đất nước”

Đến nay, hàng trăm nghìn cây giống của Hoa Việt đã được phân phối khắp cả nước:– Tây Nguyên– Đông Nam Bộ– Đồng bằng sông Cửu Long– Nam Trung Bộ– Miền Bắc

Nhiều vùng trồng lớn đã chuyển từ giống truyền thống sang giống cấy mô nhờ độ đồng đều, khỏe mạnh và năng suất vượt trội.

Trầm khẳng định:“Nếu cây giống sạch bệnh, nguồn gốc rõ ràng, người trồng sẽ có nền tảng tốt để làm nông nghiệp bền vững.”

Kết luận

Câu chuyện của Hiếu và Trầm là minh chứng rõ ràng rằng nông nghiệp công nghệ cao không chỉ dành cho những phòng lab lạnh lẽo, mà còn có thể trở thành con đường làm giàu đầy triển vọng cho người trẻ.

Từ đam mê, tri thức đến chiến lược sản phẩm, họ đã biến mô hình nuôi cấy mô – vốn rất mới mẻ – thành ngành kinh doanh ổn định, tạo giá trị cho người trồng và đóng góp cho nông nghiệp Việt Nam.